Rozwój plakatu polskiego w XX wieku
Dla rozwoju plakatu w Polsce lata dziewięćdziesiąte XX wieku nie odegrały bardziej istotnej roli, poza samym faktem pojawienia się tej gałęzi sztuki graficznej. Zdobywała ona już ulice w zamożnych krajach Europy zachodniej. Nie bez znaczenia było jednak samo zainteresowanie nowością, gromadzenie formacji, nawiązywanie kontaktów z artystami, kolekcjonowanie dzieł, a w szczególności propagowanie plakatu w kołach przemysłowo-handlowych. Schyłek XIX wieku, to fala modernizmu poruszająca podupadające rzemiosło artystyczne, głównie na łamach „Życia". Prawdziwe jednak nasilenie tego ruchu przypadło w Krakowie na pierwsze lata naszego stulecia, pozostając w bezpośrednim kontakcie z ożywieniem życia publicznego Galicji i Królestwa.
Przejawem dążenia do stworzenia jednolitego stylu, kształtującego otoczenie człowieka, było zawiązanie się w 1901 roku Towarzystwa „Polska Sztuka Stosowana". Założenia programowe tego ruchu były z jednej strony formowane przez myśli Cypriana Norwida, kreślącego w Promenthidionie przyszły obraz zasięgu piękna w społeczeństwie, zaś z drugiej - przeniesione na grunt Polski doświadczenia angielskich reformatorów Ruskina i Morrisa. Sama nazwa wprowadzająca do słownika pojęć „sztuki słownej" odpowiednika francuskiego terminu „art. aplique„ sugerowała zastosowanie praw sztuki w różnorodnych dziedzinach życia codziennego, włącznie z przemysłem. W założeniach rodzinnych reformatorów sztuka stosowana miała usunąć przepaść między wytworami artystycznymi a mniej ambitną produkcja rękodzielniczo-przemysłową i tym samym połączyć ze sobą różne dyscypliny sztuki.
Wokół towarzystwa gromadzili się artyści uprawiający - z racji swych zainteresowań i wiedzy - równocześnie kilka różnych dyscyplin. Artyści ci byli przeważnie wykształconymi malarzami. Stanisław Wyspiański, Karol Frycz, Kazimierz Szchulski, Franciszek Mączyński, Witold Wojtkiewicz, Stanisław Kamocki, Henryk Uziembło, Anna Gramatyka-Ostrowska, Józef Czajkowski, Edward Trojanowski, Antoni Pocajłowicz i inni obejmowali swą twórczością różnorodne dyscypliny plastyki: scenografię i kostiumy teatralne, malarstwo sceniczne, tkaniny, witraże, projektowanie wnętrz mieszkalnych i biurowych, sal restauracyjnych, kawiarnianych, mebli, pawilonów wystawienniczych i targowych. Prowadzili nadzór artystyczny nad większymi drukarniami, kierowali redakcją graficzną czasopism kulturalno-artystycznych, współpracowali z wydawcami i księgarzami. Na tej płaszczyźnie dochodziło do częstego styku zagadnień twórczych z realizacją, ideologii z zadaniami praktycznymi, działalności artystycznej z aktywnością społeczną o zabarwieniu propagatorskim. Za sprawą „Polskiej Sztuki Stosowanej" produkcja książek i wszelkiego rodzaju druków, traktowana jako jeden z ważnych działów twórczości artystycznej, osiągnęło pod względem staranności i kultury edytorskiej poziom nie ustępujący najlepszej produkcji europejskiej. Okres ten należy do czasu rozkwitu sztuki drukarskiej, jakiego nie przeżywała ona od czasów Oświecenia. Typografia i książka były stale reprezentowane na wystawach Towarzystwa organizowanych stale od 1902 roku.
Zobacz również:
Cechy malarskie polskiego plakatu
Często mówi się, że cechy malarskie były znakiem rozpoznawczym plakatu polskiego. Stwierdzenie to nie jest całkowicie ścisłe, choć – rzeczywiście - ogromna część polskich plakatów nosi na sobie ślady pędzla czy narzędzia rysunkowego. W porównaniu z powściągliwym plakatem japońskim bądź szwajcarskim, polski plakat wykazuje się większą artystyczną swobodą w operowaniu w...
Pierwsze pokazy plakatów w Polsce
Od pierwszego pokazu zorganizowanego przez Wdowiszewskiego minęło zaledwie sześć lat. W tym okresie produkcja plakatowa znacznie wzrosła do stanu pokaźnych rozmiarów. Rzut oka na sytuację społeczno-ekonomiczną wyjaśnia tło tej zmiany. Pod względem cywilizacyjnym Galicja - w stosunku do Królestwa i Śląska - była znacznie opóźniona. Widoczne tu cechy, to słabo rozwinięty prze...
Twórczość Jana Lenicy
Plakat polski nie próbował być „ładnym”. Najlepszym tego przykładem była twórczość Jana Lenicy. Wszelkie zdobnictwo, ornament, faktura pojawiały się tylko w kontekście aluzji społecznej czy historycznej (Wizyta starszej pani, 1958). Przejawem plastycznej elegancji i kunsztu były szczerość materiału, różnorodność, celowe wprowadzanie plastycznych wątków, k...