Formy plakatu
Pomijając drobne zaproszenia, ulotki i ogłoszenia w czasopismach, należy wyróżnić podstawową formę reklamy, jaką jest afisz teatralny i plakat teatralny. Słownikowe określenie afisza jest odmienne od definicji plakatu i podkreśla, że afisz jest znacznie starszą formą anonsu niż plakat. Afisz przemawia odpowiednio skomponowanym tekstem, urozmaicona czcionką, czasami pojawia się kolor poszczególnych wyrazów lub tła, ozdobniki graficzne zawsze spełniają rolę uzupełniającą podkreślając atrakcyjność zasadniczej treści „literackiej". Informacyjne przeznaczenie spełnia się też przez wielość egzemplarzy i umieszczenie ich w miejscach ogólnie dostępnych. W ukształtowanym autorsko plakacie teatralnym większe znaczenie mają walory intelektualne i artystyczne, niż powszechność i dostępność informacji. W miarę upływu czasu projektowanie grafiki teatralnej przekształciło się w jeden z bardziej ekskluzywnych działów twórczości plakatowej. Rozmaite rodzaje anonsów były nieodłącznym elementem imprez od czasów starożytnych: papirus, drewniane tabliczki, specjalnie wydzielone płaszczyzny murów itp.
W średniowieczu reklamę pisaną i rysowana zastąpili heroldzi („krzykacze"),co trwało aż do momentu wynalezienia druku, który stał się podstawa do wykonywania encyklopedycznie pojętego afisza. Od tego czasu afisz był nieodłącznym „oratorem" teatru.
W Polsce sprecyzowaną definicję afisza po raz pierwszy wydrukowała w 1990 roku Wielka Encyklopedia Powszechna. Znacznie wcześniej, bo w roku 1809, o roli polskiego afisza można było przeczytać w „Dykcjonaczyku Teatralnym". Polskie afisze teatralne powstały niewiele później, niż w Europie Zachodniej. Pierwsze polskie afisze były naklejane na murach i właśnie dzięki temu łączyły umowność i dosłowność – kolor, linię, kompozycję, obraz i liternictwo. Reklama teatralna, to w ogromnej mierze intuicja twórcy, ale też jego znajomość dzieła teatru. Przy rozważaniu sposobów eksponowania plakatów często dla plakacisty najlepszym miejscem na ekspozycje jest mur.
Polski plakat teatralny wymyka się rygorystycznym możliwościom stylistycznego i chronologicznego klasyfikowania. Ulega kolejnym modom i tendencjom, jednak rzadko całkowicie podporządkowuje się aktualnemu stylowi. Czasami posługuje się cytatami z innych okresów fotomontażem lub odrębnym całkowicie oryginalnym pomysłem.
Zobacz również:
Plakat polski okresu PRL
Plakat polski okresu PRL był zdecydowanie humanistyczny, nastawiony na widza; to widz był bohaterem, a nie reklamowane wydarzenie czy produkt, jak to miało miejsce w przedwojennych plakatach handlowych. Dodatkowym wyróżnikiem tego okresu jest indywidualność twórców, eksponowana bez skrępowania i bez ograniczeń wynikających z teoretycznych zasad sztuki reklamy wizualnej. Nap...
Starowieyski - uosobienie indywidualizmu
Uosobieniem indywidualizmu w plakacie polskim stał się ekscentryczny Franciszek Starowieyski. To on definiował ową polską energię za pomocą graficznej sentencji. Związany z kulturą polskiego dworu, jej mistycyzmem, czerpiący z jej lęków i namiętności, Starowieyski całkowicie odcinał się od obcych wpływów, mód i współczesności. Podobnie dramatyzowano zresztą już w pla...
Polskie zaplecze poligraficzne w czasie wojny
W czasie wojny zostało zniszczone niemal całe, tak niegdyś rozwinięte, polskie zaplecze poligraficzne. W Lublinie istniała słabo uposażona Pracownia Plakatu Propagandowego przy Głównym Zarządzie Polityczno-Wychowawczym Wojska Polskiego. Plakaty, wobec braku innych możliwości, powielano ręcznie. Projektowali je malarze w mundurach m.in. Włodzimierz Zakrzewski . W 1945 roku pracownię przeniesiono do...