Estetyka symbolizmu w plakacie polskim
Źródłowe przekazy o plakatach polskich, głównie z terenu Galicji, zawdzięczamy Janowi Wdowiszewskemu, dyrektorowi Miejskiego Muzeum Techniczno-Przemysłowego w Krakowie. Gromadzi on zbiory, studiuje literaturę przedmiotu, próbuje własnych sił jako popularyzator tej dziedziny sztuki. Podważył utarty pogląd dotyczący ilustrowania i zdobienia książek. Według jego koncepcji druk tekstu i elementy zdobnicze tworzyły jedność kompozycyjną. Unowocześnienie układu typograficznego szło w parze z poszukiwaniem nowych form ilustracji, przerywników, winiet i okładki. W tym czasie dotarły do Polski prądy modernistyczne sztuki europejskiej - impresjonizm i symbolizm - i wywołały oddźwięk w środowisku krakowskim i warszawskim. Impresjonizm odkrywający przelotne i wycinkowe widzenie natury, osiągnął dojrzałą formę w twórczości Józefa Pankiewicza i Władysława Podkowińskiego.
Filozofia i estetyka symbolizmu przenikała do Polski za pośrednictwem warszawskiego tygodnika „Życie" – był to tygodnik literacki pozostający pod kuratelą artystyczna Axentowicza i Leona Wyczółkowskiego. Koncepcja plastyczna pisma uwidoczniła się pod koniec 1898 roku, po przejęciu kierownictwa artystycznego przez Stanisława Wyspiańskiego. Zauważalne są wypełnienia płaszczyzny ornamentem roślinnym, wijącym się pierścieniowato wokół figury ludzkiej, zwykle postaci kobiecej, której włosy w połączeniu z szatą tworzą wyszukane zwoje i labirynty splotów. Motywy roślinne wypełniają części tła i obramowania plakatu, przechodząc w kartusze napisów. Liternictwo układa się swobodnie w zespół dekoracyjny trudny do odczytania.
Linia dekoracyjna Art Noveau w tak rozwiniętej formie znalazła zwolenników w ruchach związanych z secesją wiedeńską. Tendencja ta przedostaje się do Krakowa bezpośrednio z Paryża, ale i pośrednio, poprzez Wiedeń. Wyspiański, a wraz z nim ruch Młodej Polski, zdążać będzie do odnowy grafiki na podłożu rodzinnym i ludowym. Będzie to widoczne w najwcześniejszych plakatach artystycznych rozlepianych na płotach krakowskich. Stanisław Wyspiański komponując swój pierwszy i właściwie jedyny plakat do sztuki Maurycego Maeterlincka Wnętrze (1898) (il. 1) znalazł formę swobodną, nie obciążoną ornamentem. Pełen kameralnego nastroju, plakat ten silnie utkwił w pamięci mieszkańców Krakowa. Z dużym zainteresowaniem spotkał się także wydany wcześniej, wiosną 1898 roku plakat autorstwa Wojciecha Weissa Raut Artystyczny. (il. 2), zwracając uwagę namalowanym na blisko dwumetrowym pasie dekoracyjnym wizerunkiem eleganckiej damy. Inny wyraz artystyczny miał plakat Mehoffera Loteria na urządzenie domu Matejki z roku 1899 (il. 3), o powierzchni gęsto wypełnionej ornamentem oraz tekstem. Na uwagę zasługuje również plakat Axentowicza II Wystawa Sztuka - 1898, znanego już wówczas malarza, a typowym dla jego twórczości sentymentalnym portretem kobiety w wianku.
Zobacz również:
Polski plakat po 1989 roku
Wybory w 1989 roku, oraz napięcie społeczne towarzyszące temu wydarzeniu, doprowadziły do powstania ważnych plakatów-symboli. Plakat Tomasza Sarneckiego W samo południe nie tylko wykorzystuje emanujący napięciem motyw czasu, niepowtarzalnej dla narodu chwili, ale również eksploatuje szereg skojarzeń i nadziei, jakie w polskiej świadomości wywoływał obraz szeryfa - idealistycznego ...
Rola plakatu w społeczeństwie
Afisz i plakat - zarówno dawniej, jak i obecnie - pełnią określone, zasadniczo niezmienne funkcje: utylitarną i estetyczną. Są językiem zbiorowości, systemem znaków porozumiewania się społeczeństwa. Operując swoistymi metodami demonstracji i ewokacji, kształtują nasz obraz świata i pełnią funkcję dydaktyczną, poznawczą - czyli społeczną. Rozległość informacji ingerującej we wszyst...
Formy plakatu
Pomijając drobne zaproszenia, ulotki i ogłoszenia w czasopismach, należy wyróżnić podstawową formę reklamy, jaką jest afisz teatralny i plakat teatralny. Słownikowe określenie afisza jest odmienne od definicji plakatu i podkreśla, że afisz jest znacznie starszą formą anonsu niż plakat. Afisz przemawia odpowiednio skomponowanym tekstem, urozmaicona czcionką, czasami pojawia się kolor posz...