Polska Szkoła Plakatu
Termin "Polska Szkoła Plakatu" odnosi się zazwyczaj - z nieuniknionym w takich sytuacjach uproszczeniem – do zjawisk, które zaszły w polskim środowisku graficznym w latach pięćdziesiątych na skutek szczególnych okoliczności. Zjawiska te rwały i ulegały modyfikacjom aż do lat siedemdziesiątych, choć i dziś mówimy o kontynuatorach, czy spadkobiercach pewnych idei i nurtów plastycznych. Niektórzy datują początki Polskiej Szkoły na lata przedwojenne. Teoretycy nie są zgodni nawet co do genezy tego terminu, powtarza się jednak opinia, iż po raz pierwszy użył go Jan Lenica na łamach szwajcarskiego czasopisma "Graphis" w roku 1960, szybko podchwycił je polski "Projekt", poświęcony sztukom plastycznym i projektowym.
Początki plakatu polskiego sięgają przełomu IX i XX w. Wyznaczyły tej nowej dyscyplinie odmienne miejsce w systemie masowego przekazu, niż w większości rozwiniętych krajów Europy i Ameryki. Proces techniczny i urbanizacja wprzęgły grafikę użytkową do działania w interesie rynku. Plakat podporządkowany rygorom reklamy handlowej, użyteczny i popularny, wykształcił swoisty język znaków i symboli. Inaczej rzecz się miała na ówczesnych ziemiach polskich, pozostających daleko w tyle pod względem stopnia zaawansowania cywilizacyjnego i technicznego. W warunkach ucisku narodowościowego i braku niepodległego bytu państwowego – grafika, będąca najbardziej demokratyczną ze sztuk pięknych, spełniała szczególne posłannictwo, manifestując duchową suwerenność narodu. Plakat ukazywał dynamikę życia publicznego, aspiracje społeczeństwa w dziedzinie kultury i oświaty. Na drugim planie występował motyw kupieckiej reklamy. Za czysto praktycznym celem – prezentacją wyrobów firmy - kryło się często usiłowanie wzniesienia poza sprawy przyziemne, chęć pokrycia trywialnej reklamy warstwą kultury. Świadomość narodowa w decydujący sposób wpłynęła na powstanie ulicznej grafiki, ale jej oblicze artystyczne ukształtował ruch Młodej Polski, którego kolebką był Kraków. Ruch ten, spokrewniony z europejską secesją (Art. Noveau), przyczynił się do dźwignięcia z upadku rzemiosła i drukarstwa. Zmierzał do odrodzenia kultury artystycznej na drodze integracji sztuki ze środowiskiem życiowym człowieka. Modernizm przyjął się w typografii, zaistniał w grafice książkowej i czasopismach literackich. Wydawane w Krakowie „Życie” i „Chimera” przeprowadzały konsekwentnie zasadę elementów werbalnych i obrazowych, druku i plastyki. Okładki, winiety, a następnie plakaty sygnowane przez wybitne nazwiska malarzy, były przejawem ścisłych związków między sztuką czystą a użytkową.
Zobacz również:
Estetyka symbolizmu w plakacie polskim
Źródłowe przekazy o plakatach polskich, głównie z terenu Galicji, zawdzięczamy Janowi Wdowiszewskemu, dyrektorowi Miejskiego Muzeum Techniczno-Przemysłowego w Krakowie. Gromadzi on zbiory, studiuje literaturę przedmiotu, próbuje własnych sił jako popularyzator tej dziedziny sztuki. Podważył utarty pogląd dotyczący ilustrowania i zdobienia książek. Według jego koncepcji druk...
Twórczość plakatowa okresu secesji
Twórczość plakatowa okresu secesji, prezentująca się pokaźnie pod względem ilościowym, nie zdołała ukształtować samoistnego oblicza, poddając się bądź wpływowi malarstwa, głównie sennego, bądź grafiki książkowej i związanego z nią zdobnictwa. Dowodem tego był fakt, iż z jednej strony autorowi plakatów byli wówczas artyści -malarze, którzy grafikę książkową upr...
Polskie zaplecze poligraficzne w czasie wojny
W czasie wojny zostało zniszczone niemal całe, tak niegdyś rozwinięte, polskie zaplecze poligraficzne. W Lublinie istniała słabo uposażona Pracownia Plakatu Propagandowego przy Głównym Zarządzie Polityczno-Wychowawczym Wojska Polskiego. Plakaty, wobec braku innych możliwości, powielano ręcznie. Projektowali je malarze w mundurach m.in. Włodzimierz Zakrzewski . W 1945 roku pracownię przeniesiono do...