Plakat artystyczny

 

Plakat artystyczny należy do współczesnej cywilizacji, lecz jego źródła sięgają czasów, kiedy zaistniała potrzeba publicznego anonsowania pismem ważnych wiadomości i apeli. Ślady drukowanej informacji, na przykład afisza, znajdujemy już w XV wieku. Dawniej autorstwo afisza w pełni należało do drukarza. Według życzeń zamawiającego dobierał on odpowiednie trzcinki, kierując się przy układzie odpowiednią konwencją i własnym smakiem. Zwyczaj władca panujący nakazywał uzupełniać tekst ornamentem, najczęściej bordiurą składaną z elementów drukarskich - geometrycznych i roślinnych. Forma taka przyjęła się w teatrze i afisz zachował ją na przestrzeni XVIII i XIX wieku w całej Europie. Na równi z afiszem znane były inne drukowane ogłoszenia wykonywane technika drzeworytnicza lub metalową, które można uznać za pierwowzory plakatu. Służyły one głównie dla celów propagandy i reklamy. Zamawiały je władze wojskowe werbujące najemnych żołnierzy, czyli trupy teatralne, loterie itd.

Do pierwowzorów plakatu należały także ulotki o małych formatach, wywieszane albo kolportowane z rąk do rąk. Ulotki takie ukazywały się w związku z wydarzeniami politycznymi. Zachęcające perspektywy dla powielania rycin, otwiera wynaleziona w 1795 roku przez Alosa Senefeldena technika litografii czarno-białej, następnie udoskonalonej kolorowej. Afisz w tym okresie znacznie zwiększa swe wymiary, opuszcza wnętrza, pojawia się na ulicach. Dalszą tego konsekwencją jest przekształcenie się afisza w plakat, czyli w dzieło komponowane przez artystę. Z końcem ubiegłego stulecia twórczość plakatowa osiągnęła pełne prawo obywatelstwa w rozwiniętych gospodarczo krajach Europy Zachodniej i za oceanem. Plakat zrósł się z codziennością do tego stopnia, że stanowił nieodłączny i malowniczy atrybut ulicy, dzięki zaś udziałowi grafików, dekoratorów i malarzy stał się cennym dziełem sztuki. Od roku 1890 plakat na równi z grafika warsztatową znajdował się w handlu dziełami sztuki.